 |
||||||||
|
Liên hoan phim (LHP) Cannes lần thứ 63, năm 2010 diễn ra từ ngày 12 đến 23/5/2010 tại thành phố Cannes (Pháp). Đây là Liên hoan phim lớn nhất thế giới, mang đến một tầm nh́n về thế nào là điện ảnh đích thực – mang tính quốc tế thật sự, với tài năng, cảm hứng và tính độc đáo là tiêu chuẩn duy nhất. Điều đáng ghi nhận là hàng năm, các nhà sản xuất và các công ty phát hành đến Cannes để mua bán hơn 4000 ngàn phim. Trong số này có đến 60% phim đă được hoàn tất và t́m công ty phân phối, 40% phim c̣n lại thuộc dưới dạng đề án, tức là c̣n đang t́m nguồn kinh phí để được thực hiện. Bắt mạch thị trường này cũng là một cách để cho các nhà đầu tư biết trước các xu hướng chính của thị trường sản xuất phim cho năm sau. Về tầm vóc, thị trường quốc tế phim tại Cannes lớn hơn gấp đôi Venise. Năm nay, thị trường phim của LHP Cannes thu hút hơn 10000 người tham gia trong đó có khoảng 2000 nhà sản xuất phim. Hơn 400 công ty phát hành và mua bán phim đến từ 97 quốc gia đều có gian triển lăm tại hội chợ. Theo BTC, 62% người tham gia hội chợ đến từ châu Âu, 17% đến từ Hoa Kỳ, 14% đến từ châu Á và 3% đến từ các nước châu Mỹ La tinh. Poster chính thức của LHP Cannes lần thứ 63 được sáng tạo bởi Annick Durban với h́nh ảnh của nhà nhiếp ảnh Brigitte Lacombe chụp nữ diễn viên Juliette Binoche (từ đoạt giải Oscar Diễn viên phụ xuất sắc nhất cho vai diễn trong phim Bệnh nhân người Anh). Poster có chủ đề 2010 in electric light (tạm dịch 2010 trong ánh sáng điện). Ngày 15/04, các phim dự thi lọt qua ṿng tuyển lựa đă được chính thức công bố. Ban giám khảo gồm tám thành viên đứng đầu là nhà làm phim Mỹ Tim Burton. Năm nay có một thành viên từ châu Á là đạo diễn, diễn viên kiêm nhà sản xuất Ấn Độ Shekhar Kapur.
Robin Hood - phim của đạo diễn người Anh Ridley Scott với hai diễn viên chính là Russell Crowe và Cate Blanchett - sẽ được chiếu mở màn LHP. Tuy nhiên, bộ phim theo phong cách sử thi này không nằm trong danh mục phim dự thi. Năm ngoái, Cannes khai cuộc một cách khác lạ và thú vị với lần đầu tiên tŕnh chiếu mở màn một phim hoạt h́nh – “Up” của hăng Pixar. Năm nay, Cannes trở lại với ḍng mainstream (chính thống) truyền thống. với tác phẩm bom tấn của hăng Universal. Tố cáo ḷng tham của con người là chủ đề xuyên suốt liên hoan phim nổi tiếng năm nay, với bộ phim tài liệu Inside job (Bên trong thế giới ngầm) điều tra về cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đưa cả thế giới tới bờ vực của sụp đổ kinh tế. C̣n Cleveland vs. Wall Street (Cleveland chống lại Wall Street) lại đưa ra phiên ṭa giả định mà các nạn nhân của khủng hoảng tín dụng thứ cấp tại một thành phố nhỏ chống lại các ngân hàng lớn và những người môi giới cầm cố.
Được thành lập vào năm 1946 để cạnh tranh trực tiếp với liên hoan phim quốc tế lâu đời nhất là Mostra Venise (1932), Cannes đă nhanh chóng trở thành liên hoan hàng đầu thế giới. Hàng năm, Cannes thu hút khoảng 4600 nhà báo, trong đó có hơn một nửa là phóng viên nước ngoài. Vào năm trước, đă có hơn 1500 đài truyền h́nh, 600 đài phát thanh trên mạng và trên sóng FM, 340 hăng thông tấn theo dơi để tường tŕnh trực tiếp. Điều đó biến liên hoan Cannes thành một trong những sự kiện văn hóa nổi bật hàng đầu trên thế giới. Tuy thu hút số lượng lớn các phương tiện truyền thông tham gia đưa tin, nhưng Liên hoan không mở cửa cho công chúng, có sự hiện diện của nhiều ngôi sao điện ảnh và là nơi gặp gỡ ưa thích của các nhà sản xuất phim để tŕnh làng những bộ phim mới nhất và cố gắng bán xuất phẩm của họ cho các nhà phân phối đến từ khắp nơi trên thế giới.
Giải thưởng uy tín nhất được trao ở Cannes là Palme d'Or (giải Cành Cọ Vàng) cho phim Xuất sắc nhất; giải thưởng này thỉnh thoảng cũng được trao đồng thời cho nhiều phim trong một năm. Tuy nhiên ban giám khảo của Liên hoan, gồm một nhóm những chuyên gia điện ảnh quốc tế được chọn lựa, cũng trao tặng những giải thưởng khác, bao gồm "Giải thưởng lớn" (Grand Prix - giải thưởng quan trọng thứ hai). Vào năm 1959, Hội chợ phim Cannes bắt đầu được tổ chức song song với liên hoan phim. Hội chợ phim giúp Liên hoan phim Cannes từ một sự kiện nghệ thuật điện ảnh đơn thuần trở thành một sự kiện lớn của ngành công nghiệp điện ảnh với cả khía cạnh thương mại và trao đổi tác phẩm giữa các nền điện ảnh khác nhau, đây là mô h́nh hội chợ phim đầu tiên trên thế giới. Tính đến năm 2007, hội chợ đă đón tiếp hơn 10.000 người tham gia đến từ 91 quốc gia khác nhau. Từ năm 1962, một hoạt động mới khác được tổ chức bên cạnh liên hoan phim Cannes, đó là Tuần lễ phê b́nh phim quốc tế với mục đích tôn vinh những tác phẩm đầu tay của các nhà điện ảnh trên thế giới. Trong tuần lễ này, ngoài bảy phim điện ảnh dài và bảy phim ngắn dự thi chính thức, các nhà tổ chức c̣n cho giới thiệu nhiều bộ phim không dự thi của các nhà điện ảnh trẻ tại các buổi chiếu riêng. Nhiều nhà điện ảnh trẻ nổi tiếng đă được phát hiện từ các tuần lễ phim này như François Ozon, Alejandro González Iñárritu, Julie Bertuccelli hay Eleonore Faucher. Liên hoan Cannes cũng dần trở thành nơi tôn vinh các nhà điện ảnh huyền thoại. Năm 1985 chỉ ít lâu sau khi đạo diễn nổi tiếng François Truffaut qua đời, tất cả các ngôi sao điện ảnh tham dự Liên hoan phim Cannes 1985 đă hội tụ để tưởng nhớ tới đạo diễn hàng đầu của điện ảnh Pháp. Tại Liên hoan phim Cannes 1998, Gilles Jacob cho thành lập quỹ Cinéfondation nhằm hỗ trợ việc làm phim trên thế giới cũng như giúp các nhà điện ảnh trẻ tạo dựng danh tiếng. Hàng năm Cinéfondation đưa các đạo diễn từ nhiều nước trên thế giới tới làm việc tại Paris, hỗ trợ họ về kịch bản và tài chính cũng như tạo điều kiện cho các nhà điện ảnh này tới xem miễn phí tại nhiều rạp phim của Paris. Từ đầu thập niên 2000, Cinéfondation c̣n giúp hơn 1000 bộ phim của các nhà làm phim sinh viên được tŕnh chiếu tại liên hoan phim Cannes. Bắt đầu từ Liên hoan phim Cannes 2005, quỹ Cinéfondation đứng ra tổ chức Atelier (Xưởng phim), nơi các đạo diễn trẻ có thể trao đổi và học hỏi kinh nghiệm làm phim từ những nhà điện ảnh danh tiếng. Từ năm 2002, Liên hoan phim quốc tế (Festival international du film) bắt đầu lấy tên chính thức là Liên hoan Cannes (Festival de Cannes), tên gọi vốn đă được sử dụng rộng răi từ trước đó….
Năm nay, Liên hoan phim có sự tham dự của 16 phim đến từ 13 quốc gia lọt vào ṿng tranh giải Cành cọ vàng. Danh sách các phim tranh giải Cành cọ vàng tại LHP năm này có thể nhận thấy là rất đa dạng, độc đáo, hội tụ các xu hướng nghệ thuật trên toàn cầu. Đây cũng là một cuộc ganh đua giữa các đạo diễn từng giành chiến thắng tại LHP này với những tên tuổi mới. Đến với Cannes 2010, Pháp là nước có nhiều phim tranh Cành cọ Vàng nhất. Đạo diễn cựu trào Bertrand Tavernier tái xuất LHP Cannes lần đầu tiên kể từ năm 1990 với The Princess Of Montpensier, Xavier Beauvois có Of Gods And Men và Mathieu Amalric - nổi tiếng với vai phản diện Dominic Greene trong Quantum Of Solace - sẽ tham dự ở vai tṛ đạo diễn bộ phim mang tựa đề On Tour
Cảnh trong phim Fair Game Điều ngạc nhiên là cuộc đua tranh năm nay chỉ có duy nhất một bộ phim Mỹ, Fair Game của đạo diễn Doug Liman kể về điệp viên CIA Valerie Plame và chồng cô - Joseph Wilson. Đảm nhiệm hai vai chính trong phim này là Naomi Watts và Sean Penn. Liman từng gây tiếng vang với các phim The Bourne Identity, Mr. & Mrs. Smith. Có một số bộ phim Mỹ không tham gia tranh giải nhưng được công chúng háo hức đón đợi, chẳng hạn như Robin Hood của đạo diễn Ridley Scott với tài tử Russell Crowe thủ vai chính sẽ chiếu khai mạc LHP. Hay You Will Meet A Tall Dark Stranger của Woody Allen, với các diễn viên Naomi Watts, Josh Brolin, Antonio Banderas, Anthony Hopkins; và Money Never Sleeps - tập tiếp theo của phim Wall Street do Oliver Stone đạo diễn.
Ống kính của các nhà đạo diễn từ Âu sang Á, từ châu Mỹ đến châu Phi vừa là nhân chứng, vừa là phương tiện để bắt mạch xă hội thời đại, nơi mà họ đang sống. Trong ṿng 4 tháng liền, ban tổ chức đă xem hơn 1600 bộ phim để tuyển lựa ra khoảng 50 tác phẩm cho các chương tŕnh chiếu phim tại Cannes. Tôi nhận thấy là có nhiều bộ phim bám sát thời sự và các chủ đề ở đây nóng bỏng một cách bất ngờ. Trong liên hoan Cannes năm nay, có khá nhiều tác phẩm đề cập đến các đề tài khủng hoảng tài chính năm 2008 hay t́nh h́nh chính trị bất ổn tại Đông Âu. Đó là trường hợp của bộ phim tài liệu Inside Job của đạo diễn Mỹ Charles Ferguson, nói về tác động của cuộc khủng hoảng tài chính lên thị trường lao động hay phim truyện Money never sleeps (Tiền không bao giờ ngủ) của đạo diễn Oliver Stone nói về các sàng giao dịch chứng khoán, nh́n từ bên trong.
Cảnh trong phim Money never sleeps Về t́nh h́nh Đông Âu, Ban tổ chức đă đặc biệt quan tâm đến bộ phim My joy (Hạnh phúc của ta) do đạo diễn người Ukraina Sergei Loznitsa thực hiện. Đây là phim truyện đầu tay của một nhà đạo diễn trẻ tuổi mà cho đến nay ít được ai biết đến. Bộ phim kể lại hành tŕnh xuyên Ukraina của một thanh niên hành nghề tài xế vận tải, nhưng cuộc hành tŕnh này là một ẩn dụ cho thấy toàn cảnh đất nước Ukraina với tất cả những biến động về mặt chính trị xă hội. Điều đó cho thấy mối tương quan giữa các nhà đạo diễn với môi trường mà họ đang sống, và nhất là phản ứng của họ qua một cách nh́n sắc cạnh, một lối quan sát tinh tế.
Nhiều tên tuổi từng giành các giải thưởng quan trọng tại Cannes cũng góp mặt ở cuộc đua năm nay, trong đó có đạo diễn Anh Mike Leigh. Lần này, ông tham dự với phim Another Year. Nhà làm phim Mexico Alejandro Gonzalez Inarritu, từng đoạt giải Đạo diễn xuất sắc nhất năm 2006 với Babel, sẽ đua tranh bằng Beautiful do Javier Bardem thủ vai chính; hay Abbas Kiarostami đến từ Iran với The Certified Copy (do Juliette Binoche thủ vai chính) - bộ phim đầu tiên mà ông quay ở ngoài quê hương ḿnh. Đạo diễn Nga Nikita Mikhalkov tham gia tranh giải với Burnt By The Sun 2, tập tiếp theo của bộ phim đă đem về cho ông Giải thưởng Lớn tại Cannes năm 1994. C̣n Apichatpong Weerasethakul của Thái Lan th́ gửi đến bộ phim mang tựa đề Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives.Điện ảnh châu Á gây thanh thế. Sự trở lại này khiến cuộc đua đến Cành cọ vàng trở nên quyết liệt hơn bao giờ hết bởi “vượt qua được Mike – người cũng đă giành giải Đạo diễn xuất sắc nhất với “Naked” tại Cannes là một vinh dự cho bất cứ một đạo diễn trẻ nào. Sau khi gây tiếng vang với tác phẩm có quy mô và ảnh hưởng lớn “Babel” – bộ phim đă từng được đề cử Oscar cho phim xuất sắc nhất, đạo diễn người Mexico - Alejandro Gonzalez Inarritu cũng tràn trề hy vọng với Cannes năm nay cùng tác phẩm mới của ḿnh “Biutiful”. Khả năng này c̣n cao hơn khi phim có sự góp mặt của Javier Bardem – nam diễn viên phụ xuất sắc nhất của Oscar năm 2007. Chuyện phim kể về một viên cảnh sát đối mặt với người bạn thời thơ ấu về những giao dịch bất hợp pháp của chính người bạn ḿnh. Ngoài ra cũng phải kể đến những ứng cử viên tiềm tàng khác như đạo diễn người Nga Nikita Mikhalkov hay đạo diễn người Italy, Daniele Luchetti… Sau thành công của các phim châu Á tại Cannes năm 2009 cũng như sự tăng doanh thu pḥng vé tại khu vực, các nhà làm phim châu Á đến Cannes 2010 với sự góp mặt sáu phim tranh giải Cành cọ vàng năm nay. Hàn Quốc có hai phim là Poetry (Thơ) của Lee Chang Dong và The housemaid (Người giúp việc) của Im Sang Soo. The housemaid có sự tham gia diễn xuất của Jeon Do Yeon - người từng đoạt giải Nữ diễn viên xuất sắc tại Liên hoan phim Cannes 2007.
Trung Quốc, Iran, Nhật Bản và Thái Lan cũng có mặt. Nhật Bản có Outrage của đạo diễn Takeshi Kitano, Thái Lan có Uncle Boonmee who can recall his past lives của đạo diễn Apichatpong Weerasethakul và Iran góp mặt với Certified copy (Pháp, Ư, Iran) của đạo diễn Abbas Kiarostami - người lần đầu tiên đến với điện ảnh châu Âu. Phim có sự tham gia diễn xuất của ngôi sao Pháp Juliette Binoche đă được ban tổ chức đánh giá mộc mạc, không hề phô trương. Cùng một sự mộc mạc c̣n có phim của hai quốc gia lần đầu tranh giải Cành cọ vàng: Chad với A screaming man (Người la hét) của Mahamat-Saleh Haroun và Ukraine với My joy (Niềm vui của tôi - Ukraine, Đức) của đạo diễn Sergei Loznitsa. Trong khi đó, điện ảnh Hoa ngữ tham gia tranh giải Cành cọ vàng với bộ phim Nhật chiếu Trùng Khánh (Mặt trời chiếu ở Trùng Khánh) của đạo diễn Vương Tiểu Soái. Nhật chiếu Trùng Khánh dựa trên một câu chuyện có thật do nam nữ diễn viên Vương Học Bân và Phạm Băng Băng thủ vai chính. Đạo diễn Vương Tiểu Soái là người từng được giới điện ảnh và khán giả biết đến qua hai bộ phim giành giải thưởng Gấu bạc tại Liên hoan phim Berlin là Xe đạp tuổi 17 và Trái phải. Năm 2005, bộ phim Thanh Hồng của ông cũng đă gây tiếng vang lớn tại Liên hoan phim Cannes lần 58 khi nhận được giải thưởng lớn của ban giám khảo. Trung Quốc c̣n có một phim tranh giải ở hạng mục Un certain regrad (Dấu ấn sáng tạo nổi bật) là bộ phim tài liệu Thượng Hải truyền kỳ của đạo diễn Giả Chương Kha - đạo diễn từng nhận giải Sư tử vàng tại Liên hoan phim Venice năm 2006 với bộ phim Người tốt ở Tam Hiệp. Các phim c̣n lại tranh giải Cành cọ vàng đến từ Pháp, Mỹ, Anh, Tây Ban Nha...
Về phần ḿnh, ông Gilles Jacob giám đốc liên hoan Cannes hy vọng là festival năm nay vẫn duy tŕ được chất lượng, cho dù t́nh h́nh chung của ngành sản xuất điện ảnh không có ǵ là khấm khá. Điều mà ông quan tâm hơn cả là sự khám phá t́m ṭi của các nhà đạo diễn, và qua đó tạo được sự bất ngờ nơi giới yêu chuộng phim ảnh.
Sau các nước Nam Mỹ và Đông Âu, liên hoan Cannes năm nay mở cửa tiếp đón châu Phi với bộ phim Un homme qui crie (Một người đàn ông gào thét) của đạo diễn Mahamat-Saleh Haroun đến từ Tchad. Đây là lần đầu tiên có phim của Tchad đi tranh giải Cành cọ vàng. Đó là chưa kể đến các tác phẩm đầu tay của đạo diễn Sergei Loznitsa người Ukraina và phim của David Verbeek đến từ Đài Loan. Trong số các gương mặt rất quen thuộc th́ có Mike Leigh và Stephen Frears. Ngoại trừ những thay đổi vào giờ phút chót, danh sách các phim tranh giải tại Cannes năm nay, phim của Vương Tiểu Soái ban đầu được chiếu trong chương tŕnh Một nhăn quan độc đáo rốt cuộc được nâng lên một tầm cao hơn, khi lọt vào danh sách Cành cọ vàng. … Tại LHP Cannes lần này, phim truyện đầu tiên của Việt Nam xuất hiện tại Cannes tranh tài cùng 8 ứng viên khác đến từ Pháp, Đan Mạch, Singapore, Mỹ, Hàn Quốc là “Bi, đừng sợ!” của đạo diễn trẻ Phan Đăng Di, tranh giải trong hạng mục International Critics Week (Tuần phê b́nh quốc tế). Đây là một hạng mục bên lề dành cho phim đầu tay hoặc phim thứ hai của các đạo diễn, do Nghiệp đoàn các nhà phê b́nh phim của Pháp khởi xướng từ năm 1962 nhằm phát hiện, nâng đỡ tài năng.
Cinet tổng hợp |
||||||||
 |
 |
 |
||||||
Liên hoan phim Cannes - Tiến tŕnh phát triển 
